Akcja Czysta Odra to największa w Polsce inicjatywa społeczna dedykowana ochronie drugiej co do wielkości rzeki w kraju i jej dorzecza. Co roku, na przełomie kwietnia i maja, tysiące wolontariuszy – od ekologów, przez kajakarzy, aż po lokalne społeczności – ruszają nad wodę, by oczyścić ją z zalegających plastików, opon czy gabarytów.

Działania prowadzone są w ramach kampanii #mniejplastiku, realizowanej od 2020 r. wspólnie przez ekologa i podróżnika Dominika Dobrowolskiego, bank Credit Agricole oraz spółkę leasingową EFL.

"Akcja Czysta Odra to inicjatywa społeczno-ekologiczna, która buduje trwałe zaangażowanie mieszkańców wokół wspólnej troski o naszą najpiękniejszą rzekę. Udowadnia, że prawdziwa zmiana zaczyna się od wspólnej odpowiedzialności. To projekt, który wokół jednej idei potrafił zbudować społeczny ruch i zaangażować mieszkańców do działania na rzecz przestrzeni, która od wieków definiuje Wrocław. Akcja nie tylko zmienia sposób myślenia o ekologii, ale także przypomina, że miasto najlepiej działa wtedy, kiedy jego mieszkańcy działają razem" - czytamy w uzasadnieniu decyzji Jury o przyznaniu nagrody.

Odra to nasze miejsce

Do inicjatywy może dołączyć każdy – mieszkańcy, szkoły, organizacje społeczne, firmy czy grupy przyjaciół. Wystarczy wybrać fragment rzeki w swojej okolicy i zorganizować wydarzenie nad wodą lub dołączyć do jednej z akcji organizowanych wzdłuż Odry i jej dopływów.

– Odra to nie tylko rzeka, ale miejsce naszego codziennego życia. Spotykamy się tu ze znajomymi, spacerujemy, biegamy. Chcemy zachęcić mieszkańców, żeby poczuli się gospodarzami tej przestrzeni – mówi ekolog i podróżnik Dominik Dobrowolski, inicjator Akcji Czysta Odra. Jak podkreśla, rzeki pełnią dziś niezwykle ważną rolę w miastach. – Pomagają przeciwdziałać skutkom zmian klimatu, oczyszczają powietrze i chłodzą w upalne dni. Dlatego dbanie o rzekę to tak naprawdę dbanie o jakość naszego życia – dodaje.

Te rzeczy spoczywają na dnie rzeki

Akcja Czysta Odra odbywa się wzdłuż całej rzeki – od jej źródeł aż po ujście do Bałtyku, a także na jej dopływach: m.in. na Bobrze, Pełcznicy, Nysie Kłodzkiej, czy Warcie. We wszystkich dotychczasowych edycjach akcji wzięło udział blisko 100 tys. osób, które usunęły z rzek ponad 1 tys. ton śmieci.

Wolontariusze zbierają najwięcej plastikowych butelek i opakowań. Mnóstwo jest też szklanych butelek, tzw. małpek, które nie są objęte systemem kaucyjnym. Zdarzają się także materiały budowlane, części samochodowe, a nawet… hulajnogi miejskie. Śmieci w rzekach to nie tylko problem estetyczny czy środowiskowy. Każda tona odpadów to koszt dla samorządów i organizacji, który w praktyce oznacza przerzucenie odpowiedzialności z producentów i użytkowników na sektor publiczny i wolontariuszy – słowem: każdego z nas.

Organizatorzy Akcji Czysta Odra podkreślają, że z roku na rok rośnie liczba zaangażowanych uczestników, a także liczba lokalnych akcji sprzątaniowych, co nadaje inicjatywie wymiar społeczny.

– Wspieramy działania, które pozwalają mieszkańcom wspólnie zadbać o ważne dla nich miejsca. Inspirujemy i motywujemy ludzi to brania odpowiedzialności za stan środowiska, w którym wszyscy żyjemy. A przy okazji dajemy im pretekst do spotkania na świeżym powietrzu, w miłym towarzystwie i przy okazji do zrobienia czegoś pożytecznego dla wspólnego dobra – mówi Przemysław Przybylski, rzecznik banku Credit Agricole.

Nagrody Game Changers zostały wręczone podczas gali we wrocławskim Centrum Edukacji Ekologicznej Hydropolis. W imieniu inicjatorów i organizatorów akcji nagrodę odebrała Agnieszka Gorzkowicz, z Biura Komunikacji Korporacyjnej Credit Agricole.